سبد خرید خالی است.
مقاله آموزشی درباره درمان ناباروری | آخرین بررسی منابع: ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶
پاسخ کوتاه: عوارض ای وی اف می‌تواند از ناراحتی خفیف تا عوارض جدی‌تر متفاوت باشد. بیشتر افراد مشکل جدی پیدا نمی‌کنند، اما شدت و روند علائم مهم است. درد شدید، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا احساس غش را طبیعی تلقی نکنید و برای ارزیابی فوری اقدام کنید. [۱]
برای شناخت عوارض ای وی اف باید سه مرحله مصرف دارو، برداشت تخمک و انتقال جنین را جدا بررسی کرد. در این راهنما، علائم هر مرحله و مسیر پیگیری آن‌ها را می‌خوانید. توضیح کامل روش درمان در صفحه آی وی اف و مراحل درمان ناباروری آمده است.
عوارض ای وی اف در هر مرحله چه تفاوتی دارد؟
عوارض داروهای IVF
داروهای درمان برای همه افراد یکسان نیستند. برخی داروهای مهار هورمونی می‌توانند سردرد یا گرگرفتگی ایجاد کنند و داروهای تحریک تخمدان نیازمند پایش پاسخ تخمدان هستند. نوع دارو و برنامه بررسی‌ها باید بر اساس وضعیت فرد تعیین شود. فهرست داروهای فرد دیگری، نسخه مناسب شما نیست. [۲]
عوارض پانکچر یا برداشت تخمک
پس از تخمک‌گیری ممکن است درد خفیف زیر شکم یا ترشح آغشته به خون دیده شود. آرام‌بخشی نیز می‌تواند موقتاً قضاوت و واکنش‌های فرد را مختل کند؛ برنامه رفت‌وبرگشت و مراقبت پس از ترخیص را مطابق دستور مرکز هماهنگ کنید. خونریزی زیاد یا درد رو به افزایش را به حساب روند معمول بهبود نگذارید. [۳]
عفونت لگنی یا خونریزی قابل توجه از عوارض احتمالی فرایند برداشت تخمک هستند. تب، ترشح بدبو و بدحال‌شدن عمومی نیازمند اطلاع سریع به تیم درمان است. عوارض جدی ناشی از آسیب به بافت‌های اطراف نیز نادرند. [۴] [۵]
بعد از انتقال جنین چه نکته‌ای مهم است؟
انتقال جنین با کاتتر انجام می‌شود و از برداشت تخمک ساده‌تر است. اگر پیش از روز تعیین‌شده آزمایش، خونریزی داشتید، نتیجه درمان را خودتان قطعی ندانید و با مرکز تماس بگیرید. آزمایش را در تاریخ اعلام‌شده انجام دهید؛ آزمایش زودهنگام می‌تواند تحت تأثیر داروی محرک نهایی، نتیجه گمراه‌کننده بدهد. [۶]
علائم معمول و علائم خطر بعد از IVF
جدول زیر ابزار تشخیص نیست. حتی علامتی خفیف، اگر ماندگار، غیرمنتظره یا نگران‌کننده باشد، ارزش تماس با مرکز درمان را دارد.
| وضعیت | نمونه علائم | اقدام |
|---|---|---|
| ممکن است پس از برداشت تخمک دیده شود | ناراحتی خفیف زیر شکم یا لکه‌بینی اندک | پیروی از دستور ترخیص؛ تماس در صورت تداوم یا بدترشدن [۳] |
| نیازمند تماس سریع با مرکز | درد یا نفخ رو به افزایش، استفراغ، مشکل در ادرارکردن | تماس با تیم درمان و دریافت راهنمایی برای ارزیابی [۷] |
| نیازمند ارزیابی فوری | تنگی نفس، درد قفسه سینه، غش، درد شدید یک‌طرفه شکم یا درد نوک شانه | مراجعه فوری به اورژانس؛ منتظر نوبت معمول مطب نمانید [۱] |
| احتمال عفونت یا خونریزی غیرمعمول | تب، ترشح بدبو، خونریزی زیاد یا بدحالی | ارزیابی سریع؛ در خونریزی شدید همراه با ضعف یا غش، اقدام اورژانسی [۴] [۱] |
برای علائم شدید، منتظر پاسخ در پیام‌رسان یا ثبت نوبت اینترنتی نمانید. این مقاله جایگزین ارزیابی فردی نیست.
سندرم تحریک بیش از حد تخمدان یا OHSS چیست؟
OHSS زمانی رخ می‌دهد که پاسخ تخمدان‌ها به داروهای تحریک بیش از حد باشد. تخمدان‌ها بزرگ می‌شوند و ممکن است مایع در شکم جمع شود. موارد شدید می‌توانند با کم‌شدن ادرار، کم‌آبی، اختلال تنفس یا لخته خون همراه شوند و به مراقبت بیمارستانی نیاز داشته باشند. [۷]
چه کسانی بیشتر در معرض OHSS هستند؟
تخمدان پلی‌کیستیک، سن پایین‌تر و سابقه OHSS از عوامل مرتبط با خطر بیشتر هستند. بارداری در همان چرخه نیز می‌تواند علائم را طولانی‌تر یا شدیدتر کند. این عوامل به معنی وقوع حتمی عارضه نیستند. [۷]
پزشک ممکن است با انتخاب برنامه مناسب، پایش سونوگرافی و آزمایش‌ها، تغییر داروی محرک نهایی یا به‌تعویق‌انداختن انتقال جنین، خطر را کاهش دهد. تغییر برنامه برای ایمنی بیمار الزاماً به معنی شکست درمان نیست. هیچ‌کدام از این تصمیم‌ها را خودسرانه اجرا نکنید. [۴]
خطرات بارداری پس از IVF و سلامت کودک
چندقلویی و بارداری خارج رحم
چندقلویی یکی از خطرات مهم درمان‌های کمک‌باروری است. انتقال تک‌جنین در افراد مناسب می‌تواند احتمال آن را کاهش دهد؛ انتخاب تعداد جنین باید با نظر تیم درمان باشد. بارداری خارج رحم نیز پس از IVF ممکن است رخ دهد و درد یک‌طرفه یا خونریزی نیازمند بررسی است. [۵]
بارداری چندقلویی با احتمال بیشتر فشار خون بارداری، دیابت و زایمان زودرس همراه است. بنابراین «دوقلوشدن» را نباید صرفاً مزیت درمان دانست. [۴]
آیا نوزادان IVF سالم هستند؟
بیشتر کودکان متولدشده پس از درمان ناباروری سالم هستند. در برخی بررسی‌ها، افزایش اندکی در تولد زودرس، وزن کم هنگام تولد یا بعضی پیامدهای سلامت دیده شده است. جداکردن اثر درمان از مشکلات باروری والدین و عوامل زمینه‌ای همیشه آسان نیست؛ این یافته‌ها سرنوشت یک کودک مشخص را پیش‌بینی نمی‌کنند. درباره پیامدهای بلندمدت نیز پژوهش ادامه دارد. [۸]
HFEA درباره برخی نقایص مادرزادی نیز تأکید می‌کند که نقش خود درمان در برابر عوامل والدین روشن نیست و خطر مطلق، پایین باقی می‌ماند. بنابراین نه تضمین «نبود هرگونه خطر» درست است و نه نسبت‌دادن قطعی این مشکلات به IVF. [۵]
آیا IVF باعث سرطان می‌شود؟
پاسخ برای همه سرطان‌ها یکسان نیست. راهنمای ۲۰۲۴ انجمن پزشکی تولیدمثل آمریکا، افزایش خطر سرطان پستان را در ارتباط با روش‌های کمک‌باروری تأیید نمی‌کند و برای سرطان رحم شواهد قطعی از افزایش خطر ناشی از درمان گزارش نمی‌کند. درباره سرطان تخمدان و تومورهای مرزی، احتمال ارتباط مطرح شده، اما اندازه خطر کلی احتمالاً کوچک است و نقش ناباروری، آندومتریوز و نداشتن سابقه زایمان را نمی‌توان به‌سادگی جدا کرد. سابقه شخصی و خانوادگی خود را پیش از درمان مطرح کنید. [۹]
برای پیگیری ایمن عوارض ای وی اف چه کارهایی انجام دهیم؟
- شماره تماس مرکز و مسیر مراجعه خارج از ساعت کاری را پیش از شروع درمان دریافت کنید. [۷]
- درباره خطرهای داروها و مراحل درمان، برنامه آزمایش‌ها و پیگیری‌ها سؤال کنید. [۱]
- زمان شروع علائم و تغییر شدت آن‌ها را برای توضیح دقیق به تیم درمان یادداشت کنید؛ در علائم شدید، این کار نباید مراجعه را عقب بیندازد.
- داروها، محدودیت فعالیت و مراقبت‌های پس از برداشت تخمک را مطابق دستور اختصاصی مرکز دنبال کنید. [۳]
- در صورت فشار روانی، درخواست حمایت و مشاوره کنید. IVF می‌تواند از نظر جسمی و عاطفی دشوار باشد و حمایت حرفه‌ای بخشی از مراقبت است. [۱]
پرسش‌های متداول درباره عوارض ای وی اف
آیا هر نفخی به معنی تحریک بیش از حد تخمدان است؟
تشخیص از روی نفخ به‌تنهایی ممکن نیست. افزایش نفخ همراه با درد، استفراغ، مشکل ادرار یا تنگی نفس را به مرکز اطلاع دهید. [۷]
آیا لکه‌بینی بعد از پانکچر طبیعی است؟
ترشح اندک آغشته به خون ممکن است پس از برداشت تخمک دیده شود، اما خونریزی زیاد یا علائم رو به افزایش نیازمند بررسی است. [۳] [۴]
اگر قبل از آزمایش خونریزی کردم، درمان ناموفق است؟
از روی خونریزی نتیجه قطعی نگیرید. با مرکز تماس بگیرید و آزمایش تعیین‌شده را انجام دهید؛ بعضی خونریزی‌ها نیازمند بررسی بارداری خارج رحم هستند. [۶]
عوارض ای وی اف برای همه افراد یکسان است؟
خیر. نوع برنامه، پاسخ تخمدان، سابقه پزشکی و مرحله درمان در ارزیابی خطر اهمیت دارند. برنامه فرد دیگر را جایگزین دستور پزشک خود نکنید. [۲] [۴]
آیا انتقال جنین فریز‌شده هم به برداشت تخمک نیاز دارد؟
در چرخه انتقال جنین‌های از قبل فریز‌شده، همان جنین‌ها استفاده می‌شوند و برداشت دوباره تخمک جزو خود مرحله انتقال نیست. برنامه دارویی و خطرهای مرتبط را با پزشک بررسی کنید. [۶]
مشاوره درباره IVF در مشهد
برای بررسی شرایط فردی، می‌توانید از مسیر رزرو نوبت دکتر نغمه خورسند اقدام کنید. مطابق صفحه تماس سایت، نشانی مطب مشهد، پرستار ۱، نبش پرستار ۱/۴، ساختمان ۴، طبقه ۳ و تلفن آن ۰۵۱۳۸۴۵۳۳۱۹ است.
برای مشاهده موقعیت مطب و اطلاعات تماس به صفحه تماس مراجعه کنید. این مسیر برای مشاوره برنامه‌ریزی‌شده است؛ علائم اورژانسی به مراجعه فوری نیاز دارند.
منابع پزشکی
این متن آموزشی با اتکا به منابع زیر تهیه شده است. هیچ تأیید یا بازبینی اختصاصی توسط پزشک به آن نسبت داده نشده است. تاریخ بررسی منابع: ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶.
- NHS — IVF
- Guy’s and St Thomas’ NHS — Medicines to produce eggs
- Guy’s and St Thomas’ NHS — Egg collection
- Guy’s and St Thomas’ NHS — Risks of IVF
- HFEA — Risks of fertility treatment
- Guy’s and St Thomas’ NHS — Embryo transfer
- RCOG — Ovarian hyperstimulation syndrome
- HFEA — PEARL research overview
- ASRM — Fertility drugs and cancer: a guideline (2024)
دسته‌بندی‌ها:
ای وی اف چیست؟
