سبد خرید خالی است.
آندومتریوز
اندومتریوز یا آندومتریوز بیماری مزمنی است که در آن بافتی شبیه پوشش داخلی رحم، بیرون از رحم رشد میکند و میتواند باعث التهاب، درد قاعدگی، درد لگن و در برخی افراد مشکلات باروری شود. قاعدگی دردناکی که زندگی روزمره را مختل میکند، نیاز به بررسی دارد؛ بااینحال، وجود این علائم بهتنهایی به معنی ابتلا به اندومتریوز نیست.
برای درمان اندومتریوز در مشهد، انتخاب مسیر مناسب با بررسی علائم، سوابق پزشکی و برنامه شما برای بارداری آغاز میشود. درمان ممکن است شامل دارو، جراحی در موارد منتخب یا روشهای کمکباروری باشد. هدف، کنترل علائم و توجه به نیازهای باروری هر فرد است؛ یک روش واحد برای همه مناسب نیست.
در این صفحه با علائم، روشهای تشخیص و درمان و ارتباط اندومتریوز با ناباروری آشنا میشوید. همچنین میتوانید برای بررسی شرایط خود و دریافت مشاوره از دکتر نغمه خورسند، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ ناباروری و IVF در مشهد، نوبت ویزیت بگیرید.
پوشش داخلی رحم «آندومتر» نام دارد. در اندومتریوز، بافتی شبیه این پوشش در خارج از حفره رحم، مانند تخمدانها، سطح اندامهای لگنی یا اطراف رحم رشد میکند. این بافت میتواند با التهاب و ایجاد بافت اسکار همراه شود؛ گاهی نیز چسبندگی ایجاد میکند، یعنی باعث میشود اندامهای مجاور به یکدیگر بچسبند. در برخی افراد، روده یا مثانه هم درگیر میشود.
اندومتریوز همیشه به شکل کیست ظاهر نمیشود. ضایعات ممکن است روی سطح بافتهای لگن قرار داشته باشند، به بافتهای عمقی نفوذ کنند یا در تخمدان کیست بسازند. به کیست تخمدانی ناشی از اندومتریوز، «اندومتریوما» یا «کیست شکلاتی» میگویند؛ این نام به دلیل وجود خون قدیمی و محتویات قهوهایرنگ داخل کیست است.
هر کیست تخمدانی، اندومتریوز نیست. کیستهای تخمدان انواع مختلفی دارند؛ برای مثال، کیستهای عملکردی با چرخه تخمکگذاری مرتبطاند و بسیاری از آنها طی چند چرخه قاعدگی برطرف میشوند. کیست شکلاتی ماهیت متفاوتی دارد و بررسی و پیگیری آن باید متناسب با علائم، یافتههای سونوگرافی و شرایط باروری انجام شود.
بنابراین، مشاهده کیست در سونوگرافی بهتنهایی به معنای ابتلا به اندومتریوز نیست؛ همچنین نداشتن کیست تخمدان، وجود اندومتریوز در سایر نواحی را رد نمیکند. تشخیص نوع کیست و ارتباط آن با علائم، به ارزیابی پزشک نیاز دارد.
علائم اندومتریوز در همه افراد یکسان نیست؛ بعضی افراد علائم خفیفی دارند یا بدون علامت هستند. نشانههایی که ممکن است دیده شوند عبارتاند از:
• درد شدید قاعدگی که کار، تحصیل، خواب یا فعالیتهای روزمره را مختل میکند.
• درد مداوم یا تکرارشونده در پایین شکم، لگن یا کمر که ممکن است خارج از روزهای قاعدگی هم وجود داشته باشد.
• درد هنگام رابطه جنسی یا پس از آن.
• درد هنگام دفع مدفوع یا ادرار، بهویژه در روزهای نزدیک به قاعدگی.
• خونریزی شدید قاعدگی، خستگی قابلتوجه یا نفخ شکم.
• دشواری در باردار شدن.
این نشانهها مختص اندومتریوز نیستند و ممکن است در بیماریهای دیگری هم دیده شوند. برای مثال، برخی مشکلات گوارشی، عفونتهای لگنی یا فیبروم رحم میتوانند علائم مشابهی ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص صرفاً از روی علائم امکانپذیر نیست.
اگر درد قاعدگی یا لگن زندگی روزمره شما را مختل کرده، علائم مرتب تکرار میشوند یا با درمان قبلی بهتر نشدهاند، برای بررسی به متخصص زنان مراجعه کنید. مشکلات باروری همراه با این علائم را نیز هنگام ویزیت مطرح کنید.
پیش از مراجعه، زمان شروع درد، ارتباط آن با قاعدگی، میزان خونریزی و علائم گوارشی یا ادراری را یادداشت کنید. این اطلاعات به پزشک کمک میکند الگوی علائم را بهتر بشناسد و بررسیهای مناسب را انتخاب کند.
درد ناگهانی و شدید شکم یا لگن، درد رو به تشدید، یا درد همراه با غش، سرگیجه شدید، خونریزی شدید واژینال یا تنگی نفس، نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد. این علائم را به اندومتریوز نسبت ندهید و منتظر نوبت معمول مطب نمانید.
درد لگن همراه با تب و لرز، استفراغ، مشکل در دفع ادرار یا مدفوع، یا احتمال بارداری نیز باید بدون تأخیر ارزیابی شود.
تشخیص اندومتریوز با بررسی شرححال، علائم و در صورت نیاز معاینه و تصویربرداری انجام میشود. پزشک درباره ارتباط درد با قاعدگی، علائم گوارشی و ادراری، سابقه خانوادگی و مشکلات باروری سؤال میکند. روشهای بررسی برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس شرایط هر فرد انتخاب میشود.
سونوگرافی لگن از بررسیهای اولیه در افراد مشکوک به اندومتریوز است. سونوگرافی واژینال، در صورت مناسببودن و رضایت فرد، میتواند به شناسایی کیست شکلاتی تخمدان و برخی ضایعات عمقی کمک کند. اگر این روش مناسب نباشد یا فرد آن را نپذیرد، پزشک ممکن است سونوگرافی شکمی را پیشنهاد کند.
طبیعیبودن سونوگرافی، اندومتریوز را بهطور کامل رد نمیکند؛ بهویژه ضایعات سطحی ممکن است در تصویربرداری دیده نشوند. اگر علائم ادامه داشته باشند، ارزیابی تخصصی حتی با سونوگرافی طبیعی هم میتواند لازم باشد.
در صورت شک به اندومتریوز عمقی، پزشک ممکن است سونوگرافی تخصصی یا MRI لگن درخواست کند تا محل و گستردگی درگیری، از جمله در اطراف روده، مثانه یا حالبها، بهتر مشخص شود. حالبها لولههایی هستند که ادرار را از کلیه به مثانه منتقل میکنند. MRI برای همه افراد ضروری نیست و تفسیر آن توسط فرد باتجربه در تصویربرداری بیماریهای زنان اهمیت دارد.
خیر؛ برای شروع درمان در همه افراد، جراحی ضروری نیست. در بعضی شرایط، پزشک بر اساس علائم و یافتههای تصویربرداری، تشخیص بالینی مطرح میکند و درمان را آغاز میکند.
لاپاراسکوپی نوعی جراحی با برشهای کوچک است که امکان مشاهده مستقیم داخل لگن و در صورت نیاز نمونهبرداری از ضایعات مشکوک را فراهم میکند. اگر تشخیص همچنان نامشخص باشد، علائم با درمان اولیه کنترل نشوند یا نیاز به درمان جراحی مطرح باشد، پزشک ممکن است این روش را پیشنهاد کند. تصمیم به انجام آن باید با بررسی فواید، خطرات و برنامه فرد برای بارداری گرفته شود.
درمان اندومتریوز بر اساس شدت علائم، محل درگیری، شرایط پزشکی و برنامه فرد برای بارداری انتخاب میشود. هدف درمان، کاهش درد، بهبود کیفیت زندگی و رسیدگی به مشکلات باروری است. در حال حاضر درمانی که برای همه افراد بیماری را بهطور قطعی و همیشگی برطرف کند وجود ندارد، اما روشهای مختلف میتوانند به کنترل آن کمک کنند.
پزشک ممکن است برای کنترل درد، داروهای مسکن یا ضدالتهاب تجویز کند. درمانهای هورمونی، مانند قرصهای ترکیبی جلوگیری از بارداری یا داروهای پروژستینی، نیز میتوانند در کاهش درد مؤثر باشند. در موارد منتخب، داروهای دیگری که بر فعالیت هورمونی اثر میگذارند استفاده میشوند.
انتخاب دارو به سوابق پزشکی، عوارض احتمالی و قصد بارداری بستگی دارد. داروهای هورمونی کنترلکننده اندومتریوز با داروهای تحریک تخمکگذاری تفاوت دارند و برای افزایش احتمال بارداری طبیعی تجویز نمیشوند. اگر قصد بارداری دارید، پیش از شروع یا تغییر دارو این موضوع را با پزشک مطرح کنید.
جراحی ممکن است برای افرادی مطرح شود که درد آنها با درمان دارویی کنترل نشده، درمان دارویی برایشان مناسب نیست یا درگیری اندامها نیاز به مداخله دارد. در برخی موارد ناباروری نیز جراحی یکی از گزینههای قابل بررسی است. طی لاپاراسکوپی میتوان ضایعات اندومتریوز و چسبندگیها را درمان کرد؛ بااینحال، احتمال باقیماندن یا بازگشت علائم وجود دارد.
وجود کیست شکلاتی بهتنهایی به معنی ضرورت عمل نیست. جراحی این کیست ممکن است به بافت سالم تخمدان آسیب بزند و ذخیره تخمدان را کاهش دهد؛ بنابراین تصمیمگیری باید با توجه به درد، ظاهر کیست در تصویربرداری، سابقه جراحی و اهداف باروری انجام شود.
جراحی کیست شکلاتی پیش از IVF، صرفاً برای افزایش شانس تولد زنده، بهصورت روتین توصیه نمیشود. بااینحال، درد یا دشواری دسترسی به فولیکولها هنگام برداشت تخمک ممکن است دلایلی برای بررسی جراحی باشند. در موارد درگیری عمقی روده، مثانه یا حالب، ارزیابی توسط تیم دارای تجربه در درمان اندومتریوز اهمیت دارد.
در بعضی افراد، کنترل درد به مجموعهای از اقدامات نیاز دارد. فیزیوتراپی تخصصی کف لگن و حمایت روانشناختی، در صورت نیاز و با ارزیابی درمانگر، میتوانند در کنار درمان پزشکی به مدیریت درد و بهبود کیفیت زندگی کمک کنند. پیشنهاد حمایت روانشناختی به این معنی نیست که درد فرد واقعی نیست.
پیگیری منظم برای بررسی پاسخ به درمان و عوارض احتمالی اهمیت دارد. اگر درد ادامه پیدا کرد یا علائم تغییر کردند، برنامه درمان باید دوباره ارزیابی شود.
اندومتریوز میتواند باردارشدن را در بعضی افراد دشوارتر کند، اما ابتلا به این بیماری به معنی ناباروری قطعی نیست. بسیاری از افراد مبتلا امکان بارداری طبیعی دارند و برخی به درمانهای کمکباروری نیاز پیدا میکنند. شرایط باروری به سن، وضعیت تخمدانها و لولههای رحمی، مدت تلاش برای بارداری و وضعیت اسپرم همسر نیز بستگی دارد.
التهاب و چسبندگیهای ناشی از اندومتریوز ممکن است عملکرد طبیعی اندامهای لگنی را مختل کنند. برای مثال، چسبندگی اطراف تخمدان و لوله رحمی میتواند دریافت و انتقال تخمک را دشوار کند. درگیری تخمدان نیز ممکن است بر عملکرد آن اثر بگذارد.
بااینحال، نباید همه مشکلات باروری را فقط به اندومتریوز نسبت داد. بررسی تخمکگذاری، وضعیت لولههای رحمی و آزمایش اسپرم همسر، بر اساس نظر پزشک، به شناسایی عوامل همراه و انتخاب درمان مناسب کمک میکند.
ذخیره تخمدان به تعداد تخمکهای باقیمانده در تخمدانها اشاره دارد و با کیفیت تخمک یکسان نیست. اندومتریومای تخمدان ممکن است با کاهش ذخیره تخمدان همراه باشد. جراحی کیست نیز میتواند با آسیب به بافت سالم تخمدان، این ذخیره را کاهش دهد.
به همین دلیل، پیش از تصمیمگیری درباره جراحی، بهویژه در افراد دارای سابقه عمل تخمدان یا کیستهای دوطرفه، لازم است هدف درمان و برنامه بارداری بررسی شود. این موضوع به معنی کنارگذاشتن جراحی در همه موارد نیست؛ باید فایده احتمالی آن در برابر خطرات، برای هر فرد سنجیده شود.
پزشک ممکن است برای ارزیابی ذخیره تخمدان، آزمایش AMH و شمارش فولیکولهای آنترال در سونوگرافی، موسوم به AFC، را درخواست کند. این بررسیها بیشتر به تخمین تعداد تخمکهای قابلدستیابی و پاسخ احتمالی تخمدان به داروهای تحریک کمک میکنند.
عدد AMH بهتنهایی کیفیت تخمک یا احتمال دقیق بارداری طبیعی را مشخص نمیکند. پایینبودن آن به معنی غیرممکنبودن بارداری نیست و طبیعیبودنش نیز بارداری را تضمین نمیکند. نتیجه باید همراه با سن، سوابق پزشکی و سایر یافتهها تفسیر شود.
برای بارداری با آندومتریوز، یک مسیر ثابت برای همه وجود ندارد. پزشک با توجه به سن، مدت تلاش برای بارداری، ذخیره تخمدان، وضعیت لولههای رحمی و آزمایش اسپرم همسر، گزینههای مناسب را بررسی میکند. این گزینهها ممکن است شامل تلاش برای بارداری طبیعی، IUI یا IVF باشند.
بله؛ بعضی افراد مبتلا به اندومتریوز بدون روشهای کمکباروری باردار میشوند. در صورت مناسببودن شرایط، پزشک ممکن است تلاش برای بارداری طبیعی را برای مدت مشخصی پیشنهاد کند و زمان ارزیابی مجدد را تعیین کند.
اگر اندومتریوز دارید یا به آن مشکوک هستید و قصد بارداری دارید، برای مشاوره باروری زودتر مراجعه کنید؛ لازم نیست حتماً منتظر گذشت یک سال بمانید. ارزیابی زودهنگام به معنی ضرورت شروع فوری IVF نیست، بلکه کمک میکند زمان مناسب و مسیر متناسب با شرایط شما مشخص شود.
در برخی افراد مبتلا به اندومتریوز خفیف و ناباروری، با بازبودن حداقل یک لوله رحمی و مناسببودن وضعیت اسپرم، IUI همراه با تحریک تخمدان میتواند مطرح شود. در این روش، اسپرم آمادهسازیشده در زمان مناسب داخل رحم قرار میگیرد.
کاربرد IUI در اندومتریوز پیشرفته نامطمئنتر است و انتخاب آن باید فردی باشد. برای آشنایی با مراحل انجام و آمادگیهای لازم، صفحه IUI در مشهد را مطالعه کنید.
IVF ممکن است در صورت اختلال عملکرد لولههای رحمی، وجود عامل ناباروری مردانه یا موفقنبودن درمانهای قبلی پیشنهاد شود. سن و ذخیره تخمدان نیز در زمانبندی تصمیم نقش دارند. لازم نیست همه افراد پیش از IVF حتماً IUI انجام دهند.
IVF روشی برای کمک به بارداری است و درمان قطعی درد یا ضایعات اندومتریوز محسوب نمیشود. شانس موفقیت نیز برای همه یکسان نیست. توضیحات مراحل درمان و عوامل مؤثر بر نتیجه را میتوانید در صفحه IVF در مشهد بخوانید.
فریز تخمک برای همه افراد مبتلا به آندومتریوز ضروری نیست. بااینحال، در آندومتریوز گسترده تخمدان، بهویژه زمانی که احتمال آسیب به ذخیره تخمدان مطرح است، گفتوگو درباره مزایا و محدودیتهای حفظ باروری اهمیت دارد. اگر جراحی تخمدان پیشنهاد شده و بارداری را به آینده موکول کردهاید، بهتر است این موضوع را پیش از عمل با متخصص ناباروری مطرح کنید.
تصمیم درباره فریز تخمک باید با توجه به سن، ذخیره تخمدان، سابقه جراحی، وسعت درگیری و برنامه فرزندآوری گرفته شود. فریز تخمک، آندومتریوز را درمان نمیکند و تضمینی برای بارداری آینده نیست؛ همچنین میزان سود آن برای همه افراد مبتلا به این بیماری هنوز بهطور قطعی مشخص نشده است.
برای بررسی مناسببودن این روش، میتوانید با دکتر نغمه خورسند، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ ناباروری و IVF در مشهد، درباره شرایط باروری و گزینههای پیش رو مشورت کنید.
اگر برای بررسی و درمان آندومتریوز در مشهد به دنبال مشاوره پزشکی هستید، میتوانید برای ویزیت دکتر نغمه خورسند، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوقتخصصی ناباروری و IVF، اقدام کنید. هنگام مراجعه، علاوه بر درد و سایر علائم، نگرانیها و برنامه خود برای بارداری را نیز مطرح کنید تا در تصمیمگیری درمانی در نظر گرفته شوند.
برای افراد مبتلا به آندومتریوز که با مشکل بارداری، کیست شکلاتی یا نگرانی درباره ذخیره تخمدان مواجهاند، مشاوره با متخصص ناباروری میتواند به روشنشدن گزینههای پیش رو کمک کند. پرسش درباره ضرورت جراحی، زمان اقدام برای بارداری و جایگاه روشهای کمکباروری، از موضوعات مهم این مشاوره است.
هدف از مراجعه، انتخاب مسیری متناسب با شرایط شماست. اگر آندومتریوز عمقی یا درگیری روده، مثانه و حالب مطرح باشد، ممکن است ارزیابی تکمیلی و همکاری با تیم تخصصی جراحی نیز لازم شود.
برای هماهنگی ویزیت و اطلاع از راههای ارتباطی مطب، به صفحه تماس با ما مراجعه کنید.
آدرس مطب دکتر نغمه خورسند در مشهد:
احمدآباد، پرستار ۱، نبش پرستار ۱/۴، ساختمان ۴، طبقه ۳
تلفن هماهنگی ویزیت: ۰۵۱۳۸۴۵۳۳۱۹
هزینه بررسی و درمان آندومتریوز در مشهد برای همه افراد یکسان نیست و به خدمات موردنیاز بستگی دارد. ویزیت، سونوگرافی تخصصی، MRI در صورت نیاز، دارو و جراحی هرکدام هزینه جداگانهای دارند؛ همه بیماران نیز به تمام این خدمات نیاز پیدا نمیکنند.
اگر جراحی پیشنهاد شود، نوع و پیچیدگی عمل، محل انجام آن، میزان درگیری اندامها و مدت بستری بر هزینه تأثیر میگذارند. در صورت نیاز به درمان ناباروری، هزینه روشهایی مانند IUI یا IVF نیز جداگانه بررسی میشود. میزان پوشش بیمه به نوع بیمه، خدمت و مرکز ارائهدهنده بستگی دارد و باید پیش از دریافت خدمات استعلام شود.
برای اطلاع از هزینه روز ویزیت دکتر نغمه خورسند، با شماره ۰۵۱۳۸۴۵۳۳۱۹ تماس بگیرید. برآورد هزینه سایر بررسیها و درمانها پس از مشخصشدن خدمات موردنیاز امکانپذیر است.
برای بررسی آندومتریوز، همراهداشتن مدارک قبلی و یادداشت علائم کمک میکند اطلاعات کاملتری در اختیار پزشک قرار دهید. اگر موارد زیر را دارید، هنگام مراجعه همراه بیاورید:
گزارش و تصاویر سونوگرافی یا MRI قبلی.
نتایج آزمایشهای پیشین، از جمله آزمایشهای هورمونی یا AMH، اگر قبلاً انجام شدهاند.
گزارش جراحی، لاپاراسکوپی و پاسخ پاتولوژی، در صورت سابقه عمل.
فهرست داروها و مکملهای مصرفی، مقدار مصرف و حساسیتهای دارویی.
تاریخ آخرین قاعدگی و یادداشت زمان، شدت و محل درد، میزان خونریزی و علائم گوارشی یا ادراری.
در صورت مراجعه برای مشکل باروری، نتایج بررسیهای قبلی زوجین و سوابق IUI یا IVF، اگر انجام شدهاند.
در جلسه ویزیت، مشخص کنید اولویت شما کنترل درد، اقدام برای بارداری یا برنامهریزی برای فرزندآوری در آینده است. همچنین بگویید درمانهای قبلی چه اثری داشتهاند و آیا عارضهای ایجاد کردهاند.
نداشتن این مدارک مانع مراجعه نیست. صرفاً برای تکمیل این فهرست، آزمایش یا تصویربرداری جدید انجام ندهید؛ بررسیهای لازم پس از ارزیابی پزشک مشخص میشوند.
۱. آیا آندومتریوز درمان قطعی دارد؟
در حال حاضر درمانی که آندومتریوز را برای همه افراد بهطور قطعی و همیشگی برطرف کند وجود ندارد. دارو، جراحی در موارد منتخب و مراقبتهای حمایتی میتوانند به کنترل علائم کمک کنند، اما احتمال بازگشت علائم وجود دارد.
۲. آیا آندومتریوز همیشه باعث ناباروری میشود؟
خیر. ابتلا به آندومتریوز به معنی ناباروری قطعی نیست. برخی افراد بهصورت طبیعی باردار میشوند و بعضی به درمان نیاز دارند. سن، وضعیت تخمدانها و لولههای رحمی و عوامل مربوط به همسر نیز در انتخاب مسیر بارداری نقش دارند.
۳. آیا سونوگرافی طبیعی، آندومتریوز را رد میکند؟
خیر. سونوگرافی میتواند کیست شکلاتی و برخی ضایعات عمقی را نشان دهد، اما همه انواع آندومتریوز، بهویژه ضایعات سطحی، در آن دیده نمیشوند. اگر علائم ادامه دارند، بررسی تخصصی حتی با سونوگرافی طبیعی ممکن است لازم باشد.
۴. آیا کیست شکلاتی حتماً باید جراحی شود؟
خیر. تصمیم به جراحی به درد، ویژگیهای کیست، شرایط باروری و سایر یافتههای پزشکی بستگی دارد. چون جراحی ممکن است ذخیره تخمدان را کاهش دهد، مزایا و خطرات آن باید پیش از عمل بررسی شوند؛ بهخصوص اگر فرد قصد بارداری دارد.
۵. آیا بارداری باعث درمان آندومتریوز میشود؟
بارداری درمان آندومتریوز نیست. ممکن است علائم در بعضی افراد موقتاً کاهش پیدا کنند، اما این اتفاق برای همه رخ نمیدهد و به معنی برطرفشدن بیماری نیست. اقدام به بارداری نباید صرفاً با هدف درمان آندومتریوز توصیه شود.
۶. آیا رژیم غذایی یا داروهای گیاهی آندومتریوز را درمان میکنند؟
شواهد کافی برای معرفی یک رژیم غذایی، مکمل یا داروی گیاهی بهعنوان درمان قطعی آندومتریوز وجود ندارد. این روشها نباید جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی شوند. پیش از مصرف مکمل یا فرآورده گیاهی، درباره عوارض و تداخل آن با داروها با پزشک مشورت کنید.
۷. آیا همه افراد مبتلا به آندومتریوز به IVF نیاز دارند؟
خیر. بسته به شرایط، بارداری طبیعی یا IUI ممکن است گزینه مناسبی باشد. IVF در مواردی مانند اختلال عملکرد لولههای رحمی، برخی مشکلات اسپرم یا موفقنبودن درمانهای قبلی مطرح میشود. تصمیم نهایی با توجه به ارزیابی زوجین گرفته میشود.
این مطلب برای آشنایی با آندومتریوز و گزینههای بررسی و درمان تهیه شده است و جایگزین ویزیت، تشخیص یا تجویز پزشک نیست. انتخاب درمان باید بر اساس شرایط فردی و برنامه باروری انجام شود.
اگر دردهای تکرارشونده، علائم مشکوک به آندومتریوز یا نگرانی درباره باروری دارید، میتوانید برای بررسی شرایط خود با مطب دکتر نغمه خورسند هماهنگ کنید. هنگام مراجعه، مدارک قبلی و پرسشهای خود درباره درمان و برنامه بارداری را همراه داشته باشید.